http://www.botasot.info/

Fotoreportazh special nga New Yorku me rastin e 11 shtatorit : Qendra Tregatre Boterore - World Trade Center - 9/ 11 Memorial - Muzeumi Kombetar,

9/11- Ajo qe ndryshoi gjithçka !

BEQIR SINA, Lower Manhhattan

Aty ku 11 vjete me pare qendronin Dy Kullat Binjake simbol i ekonomise se fuqishme amerikane, do te ngrihen 7 ndertesa me te larta dhe me te fuqishime per te treguar se SHBA dolen me te forta pas ngjarjeve te 11 Shtatorit 2001

LOWER MANHATTAN - NEW YORK CITY : Ish komleksi i njohur ne te gjithe boten, simboli i ekonimise se forte amerikane, World Trade Center - Qendra e Tregetise Nderekomobetare , i perbere para 11 vjetesh nga shtate gratacela, mes tyre dy ndertesat me te larta ne bote Kullat Binjake, te cilat u inaguruan ne vitin 1973 u rrezuan nga sulmet e kamikazve me 11 shtator te vitit 2001 te drejtuara nga kryeterroristi Osama bin Laden, i cili u vra ne 1 maj ne Pakistan.

Ndersa tani, 11 vjete me pase ne vendin e quajtur Qendra Tregetise Nderkombetare me pese gratacela dhe muzeun perkujtimor, duket se po kthehet perseri krenaria amerikane, ne te njejtin vend - ku 11 vjete me pare gjithçka ishte shkaterrimtare . Aty do te ngrihen disa ndertesa te larta nga te cilat njera prej tyre do te jete me e larta ne hemisferen perendimore 110 kate dhe do te thirret Kulla e Lirise - ndertese kjo qe ne shikim nga larg duket qarte balleperballe ne nje distance te shkruter duke veshtruar me Statujen e Lirise, ne kendin tjeter te ishullit.

Nedertesa qe po hedh shtate, dhe ka perfunduar si "karabina" kunstruksion, pritet te inagurohet zyrtarisht ne vitin 1913, me lartesine e saj prej 513 metrash, ka per te zene vendin e pare si gratacela me e larte e Shteteve te Bashkuara, duke lene pas Kullen Willis ne Chicago - Çikago.

Ne pamjen e saj madheshtore ne pjesen e poshtme te qytetit te Manhattanit - Nju Jork, skyscrapers - qiellgervishtesi ose gratacela e re do te zevendesoje dy Kullat Binjake, qe rrezuara 11 vjet me pare ne vendin qe thirret tani Groun Zero - Kuota Zero,nga dy avionet e marre peng nga kamikazet e Al Kaedas, drejtuar nga Muhamed Atta.

E nisur ne prill te vitit 2007 dhe me nje kosto prej 3 miliarde dollaresh, kulla e re do te perfundoje ne vitin 2013. Ajo do te kete 104 kate ose 110 kate, me nje siperfaqe per zyra prej 242 metra katrore, nje restorant te klasit te larte dhe struktura transmetimi.

Historia e saj ka qene e gjate dhe me pengesa. Projekti orgjinal, i hartuar nga arkitekti Daniel Liberskind, pesoi nje sere modifikimesh si pasoje e masave te rrepta te sigurise te kerkuara nga zjarrfikesit.

Gjegjesisht, ne vendin ku para 11 shatorit 2001 ngriheshin Kullat Binjake te kompleksit World Trade Center, aktualisht jane duke u zhvilluar punimet per ndertimin e nje qendre te re tregtare. Me projektin e ri eshte menduar qe ne vend te dy kullave, kete radhe te ndertohet vetem nje e tille, dhe disa te tjera per rreth saj. Ky qiellgervishtes, i cili, do te konsiderohet si zemra e re e New York-ut, do te kete nje lartesi simbolike prej 541 m qe do te thote 1776 feet - kembe e larte, sipas matjes amerikane. Eshte zgjedhur ky numer pasi 1776 eshte viti i pavaresise se SHBA-ve. Perreth kesaj qendre te re tregtare do te ndertohen edhe tri kulla te tjera me te uleta. Ne kete zone eshte menduar edhe ndertimi i nje muzeu ne kujtim te 11 shtatorit. Projekti final i aprovuar ne 2006 pritet qe te perfundoje brenda vitit 2012, per muzeun.


Kompleksi Qendra Boterore e Tregetise tashme me nje konstrukt te ri dhe pamje tjeter ka arritur deri ne katin e 100-te. Nderkohe qe ndertimi i saj do tevazhdoje deri ne katin 104 ose 110, ne nje lartesi prej 540 metrash, duke u bere keshtu perseri ndertesa me e larte ne New York, dhe me e larta ne SHBA- pas asaj ne Çikago - Kullen Willis. Perfundimi i saj eshte menduar te behet ne vitin 2013. Deri tani dihet se vetem ajo qe quhet Memorial Park, do te jete gati perkohesisht ne kete 11 vjetor te sulemeve tragjike ku humben jeten afro tre mije njerez te pafajshem. Memorial Park do te jete nje hapsire meditimi dhe reflektimi, kane menduar autoritetet njujorkeze,dhe do te hapet per publik si Muzeu Kombetar per viktimat e 11 shtatorit ne dite e shenimit ne te njejtin vend ku me pare ndodheshin dy Kullat Binjake, per shenimin e 11 vjetorit te sulmeve.


Memoriali eshte i ndertuar i teri mbi siperfaqen ku ka qene gjurmet origjianle te dy Kullave Binjake, ku midis ambjenteve eshte krijuar dhe nje mjedis me peme dhe nje shesh publik ku gjenden edhe dy pishina, sejcila perj tyre me shtarvane . Pergjate tyre gjendet dhe muzeu per ekspozitat dhe artfaktet, per t'i bere te ditur vizitoreve mbi ngjarjet e 11 shtatorit, ku rreth 3000 njerez humben jeten e tyre.

Mes tyre edhe tre shqiptare: Ne 11 shtator 2001, edhe kombi yne - kombi shqiptare, hyri edhe kesaj rradhe ne historine e heronjeve Amerikan, me tre emra, qe do te mbeten simbol i kesaj ngjarje tragjike, dhe do te kene pjesen e tyre ne njerin prej ketyre pavioneve te ketij muzeu. Mon Gjonbalaj, Simon Dedvukaj dhe Rrok Camaj, jane tre emra, te cilet do te kujtohen ne mote, ne kete muze si deshmi e gjalle, se ne kombi shqiptare - jemi Shqiptare ne rradh te pare, por, jemi edhe Amerikan.

Ajo qe do te quhet tash "One World Trade center" dhe simbolizon ish World Trade Centren - Qendren Nderkombetare Tregtare , eshte projekt i dizanjuar nga artitekti David Childs. Kjo hapesire eshte planifikuar te zere nje hapsire prej 2.4 milion metra katrore per hapsirat e zyrave, nje vend vezhgimi, dyqane, klube, restorante,dhe ambjente te tjera tregtare.


Ne kete vend ne forme "caqesh" do te ndertohen 7 gradaçiele - qiellgervishtes te vendosura se bashku dhe te kombinuara me njera tjeteren nga ana artitekturore - me te njejtin dizanje. Kulla e dyte me e larta eshte planifikuar te jete 88 kate, dhe eshte e dizanjuar nga nje tjeter artitekt. Ajo do te pagezohet me emrin Kulla 2 - Tower 2, nga adresa e rruges se saj, qe i bie ne 2-th Street,. Perndrydshe ajo do te kete nje hapesire zyrash dhe ambjente te tjera te parashikuara aty brenda saj, prej 2.8 milion metra katrot.

Ndersa nje gradaçiele tjeter po aty ne kete shesh i cili pas 11 shtatorit eshte thirrur Kuota Zero - Ground Zero, do te jete nje ndertese shitoresh, te cilat do te zene siperfaqen me te madhe. Dhe ndertesa tjeter qe eshte ne kombinim me ndertesat e reja ne kete vend do te jete nje ndertese perafersishte 300 metra e larte, dhe mendohet te jete zyra qendrore e asaj qe quhet Port Authority - New York New Jersey - Autoriteti Portual i Nju Jorkut dhe Nje Xhersit

Qendra Tregatre Boterore - World Trade Center

"Kulla Liria" eshte rrokaqielli me i larte ne Manhattan - New York. Dhe eshte ndertuar per ringritur edhe nje here me te larte dhe me te fuqishem kompleksin e shkaterruar ne sulmet tragjike te 11 shtatorit 2001, i cili perfshinte 11 vjet me pare dy Kullat Binjake Qendra Tregtare Boterore 1, dhe Qendren Boterore te Tregtise 2.

Ndertimi i ketij kompleksi filloi me 27 prill 2006 ne nderkohe perfundimi saj mendohet te kryehet sipas i vleresimeve ne 30 gusht 2012 . Hapja e saj mund te behet me 11 shtator 2013 . Sipas vlersimit ne tetor 2008 perfundimi i ketij kompleksi do te kushtoje 3.1 miliard dollare , por nje vlersim tjeter i ketij viti tregon se duhen 3.8 miliard dollare
Lartesi Arkitekturale 1,776 ft ose 541,32 metra

Maja e pergjithshme eshte e vleresuar 1792 ft ose 546,20 m)

Projektimi dhe ndertimi
Arkitekti David Childs (Skidmore, Owings & Merrill)
Zhvilluesi i projektit Autoriteti Portual i Nju York dhe New Jersey
Inxhenjer strukturor WSP Cantor Seinuk
Kontraktori kryesor Tishman Construction

Rindertimi i planifikuar per te zvendesuar dy Kullat Binjake World Trade Center do te zvendesohet nga Kullat:

One World Trade Center (Kulla 1)
Dy: Qendres Boterore te Tregtise (Kulla 2)
Tre: World Trade Center (Kulla 3)
Kater: Qendres Boterore te Tregtise (Kulla 4)
Pese: Qendres Boterore te Tregtise (Kulla 5)
Gjashte: Qendres Boterore te Tregtise (Kulla 6)
Shtate: Memorial dhe muzeu Kombetare shtator 11 Memorial & Museum(Kulla 7)



One World Trade Center, me thjesht eshte i njohur si 1 WTC e njohur me pare sikurse tash si Kulla e Lirise, eshte ndertimi kryesor i kompleksit te ri ne Qendren Boterore Tregtare - World Trade Center ne pjesen e poshmte te qytetit ne Lower Manhattan, New York City. Pallati 104 - 110 - katesh eshte padyshim rrokaqiell me i larte dhe eshte duke u ndertuar ne kendin veriperendimore ka nje siperfaqe 16-acre .

Ky vend do te quhet tash World Trade Center, duke zene vendin e tete ndertesave te Qendres Boterore te Tregtise, aty ku dikur qendronte e njejta qender 11 vjete me pare. Ndertesa super e larte kufizohet ne perendim nga rruga West Street, ne veri nga rruga Vesey Street, ne jug nga rruga Fulton Street, dhe ne lindje nga rruga Washington Street.

Ndertimi ne punimet nen-tokesore ka filluar me zhvendosjen e sherbimeve, per ndertimin e infrastruktures se nendheshme e cila filloi me 27 prill 2006. Me 30 mars 2009, Autoriteti Portual konfirmoi se ndertimi do te jete i njohur me emrin e saj ligjor te One World Trade Center.

Ne kohen e perfundimit te saj ne vitin 2013, One World Trade Center do te jete ndertesa me e larte ne hemisferen perendimore dhe ndertesa e trete me e larte ne bote nga lartesi maje, me majen e saj arritjen e nje simbolike deri ne 1.776 feet ose 541,3 metra. Kjo lartesi eshte zgjedhur si simbol i Shtetetve te Bashkuara mbasi numerat e saj jane ne lidhje me vitin e pavaresise amerikane.

World Trade Center kompleksi i ri do te shfaqe tre ndertesa te tjera te larta per rreth saj pergjate rruges Greenwich dhe ne mes te saj do te kete Muzeumin Kombetare 9/11 Memorial & Museum, i cili gjendet vetem pa metra ne jug te One World Trade Center, ku dikur ngrihej Kullat Binjake. Ndertimit i Muzeumit Kombetar 9/11 eshte pjese e nje perpjekje te perkujtoj dhe rindertimin pas shkaterrimit te kompleksit origjinal World Trade Center, gjate sulmeve te 11 shtator 2001, dhe te kujtoje te gjitha viktimat qe humben jeten.

9/ 11 Memorial - Muzeumi Kombetar,

Muzeumi Kombetare 9/11 Memorial & Museum, eshte i vendosura ne nje vend me siperfaqe 6-akra ne kompleksin World Trade Center, eshte nje respekt ne perkujtimin dhe nderimin e 2983 viktimave burra, gra dhe femije te vrare ne sulmet terroriste te 11 shtatorit 2001 ne Qendren Boterore te Tregtise. Duke perfshire edhe disa nga materialet e gjetuara ne aeroplanin qe u rrezua ne Shanksville, Pennsylvania , dhe disa materiale nga Pentagoni, si dhe gjashte vete te vrare ne shperthimin e Qendres Boterore te Tregtise ne shkurt 1993 ne New York.

9/ 11 Memorial - Muzeumi Kombetar, eshte iprojektuar nga arkitekti amerikan Michael Arad i kompanise se Arkitekteve Handel ne lidhje me arkitekturen e peizazhve te firmes Peter Walker dhe Partners. Muzeumi 9/11 eshte i dedikuar zyrtarisht per te perkujtuar pervjetorin e sulmeve me 11 shtator 2011. Arad dizajn dhe Walker u zgjodhen 6 vjete me pare nga 5201 firma te cilat hyne ne nje konkurs te hapur nderkombetar, te iniciuara nga Korporata per Zhvillim (LMDC), ne Manhattan per specifikimet e arkitektit Daniel Libeskind.

Dy pishina, secila rreth nje acre me thellesi 30-kembe krijojne ujvarat artificiale me te me madha ne ujevarat ne Ameriken e Veriut - Kaskadat e tyre jane te rrethuara me pllaka mermeri te zeza dhe ç çdo pllake jane te skalitur me dalte emrat e 2983 viktimave 2.983 .

Ngjitur me kaskaden jane vendosur 76 pllakat prej bronzi bashkangjitur ne muret parapeme qe formojne skajet e ujvarave perkujtimore, te rregulluar ne baze te "adjacencies kuptimplote" - nje algoritm i zhvilluar prej projekteve lokale qe perfshin afersine ne kohen e sulmeve , dhe eshte ne pelqim te plote nga rreth 1.200 kerkesa nga anetaret e familjeve te viktimave.

Plaza Memorial - Sheshi Muzeal perreth ujvarave ofron nje park natyral meditues, me nje korije prej me shume se 400 peme te llojit White Oak, secila e perzgjedhur brenda nje rreze 500- feet dhe te sjell nga tre vendet e sulmeve te 11 shtatorit 2001. Nje korije e vogel mjaft piktoreske, e njohur si Glade Memorial, percakton nje hapesire ??per tubime dhe ceremoni te veçanta.

9 - 11 Memorial Muzeu Kombetar eshte i projektuar nga Dykers Craig dhe Kjetil Thorsen e Snøhetta, eshte planifikuar te hapet per pak dite me 11 shtator 2012. Muzeu do te vendoset ne nje siperfaqe mbi 110.000 metra katror te hapesires, dhe do te kete ekspozite me historine e 9/11 ne nderkohe qe permes ekraneve multimedia, arkivave, tregimet do te shfaqen skenat e ngjarjeve te 11 shtatorit 2001 dhe do te kete nje koleksion i objekteve monumentale dhe autentike te atyre ngjarjeve tragjike.